शेकरू शिंगरूसाठी गोष्टी

  बाधति बाधते । भोजराजा आणि कालिदासाच्या प्रेमाच्या, चातुर्याच्या अनेक गोष्टी प्रचलित आहेत. कालिदासाच्या प्रकांड बुद्धिमत्तेचे वैषम्य वाटून त्याला वादविवादात भोजराजाच्या राजदरबारातच राजासमोर हरविण्यााठी आणि राजाने ठेवलेले बक्षिस जिंकण्याच्या इच्छेने अनेक जण भोज राजाच्या धारानगरीत यायचे. पण कालिदासाला हरविण्यापूर्वीच कालिदासाचे श्रेष्ठत्व उमगून गुपचूप परत तरी जायचे नाहीतर कालीदासाला भेटून मोकळ्या मनाने त्याची माफी मागून, त्याचं शिष्यत्व पत्करून, त्याच्याकडे राहून, अभ्यास करून , शहाणे होउन तरी जात. असाच एक विद्वान फार लांबून पालखीत बसून धारा नगरीकडे येत होता.   अचानक त्याच्या भोयाचा पाय मुरगाळला आणि दुसरा भोई घेण्याची वेळ आली. अचानक भोई कुठून मिळणार? म्हणून मग रस्त्यावरच हिंडणार्‍या एका माणासाला काही मोबदला देण्याच्या   बोलीवर भोयाचे काम करण्यासाठी   निश्चित करण्यात आले. ह्या नवीन माणसाने पूर्वी कधी भोयाचे काम न करण्याने तो वारंवार थांबत होता. पालखीत बसलेला विद्वान वजनदार असल्यामुळे मधे मधे पालखीचा दांडा ह्या खांद्यावरून त्या खांद्यावर करण्यासाठी   इतर भोयांना थ...

  ठंठं ठ ठं ठं ठठठं   ठठं   ठः । राजा भोज आणि कालिदासामध्ये असलेले नितांत प्रेम भोजराजाच्या दरबारातल्या विद्वानांना अजिबात रुचत नसे. आम्ही एवढे श्रेष्ठ विद्वान असताना राजाने त्या कोण कुठल्या कालीदासावर जीव ओवाळून टाकावा; आम्ही श्लोक रचले तरी कालिदासाच्याच श्लोकांची स्तुती करावी हे त्यांना अजिबात मान्य नसे. बरे तो कधी दरबारात वेळवरही येत नसे. बर्‍याच वेळला हमखास उशीरा तर, कधी येतही नसे. हा कोण कुठला? त्याच्या ना नावाचा पत्ता, ना गावाचा, ना कुळाचा, ना त्याच्या आचार्यांचा! कालिदास दिसायला अत्यंत देखणा होता. त्याच्या रूपावर अनेक स्त्रिया भाळत. एकेकाळी अत्यंत देखण्या पण अज्ञानी कालिदासाचं लग्न एका हुशार, संस्कृत पंडित राजकुमारीशी झालं होतं. पण लग्नाच्या पहिल्याच रात्री तिला आपला पति अत्यंत मूढ आहे हे लक्षात येताच तिने त्याला राज्याबाहेर घालवून दिलं होतं. अशा काही चुटपुट गोष्टी सर्वांच्याच कानावर होत्या.   कालिदास परत कधी आपल्या राजकुमारी पत्नीकडे न जाता गणिकांकडे जात असे हे सर्वच दरबारी लोकांना खटकणारे होते. त्यावेळी अशा गृहस्थाला समाजात मानाचे स्थान नसे. लोक क...

  भोजराजा ची अंतिम इच्छा आणि कालीदास भोजराजाला कवि कालिदास अत्यंत प्रिय होता . तो जे जे काय लिहीत असे ते ते भोजराजा   लगेचच वाचत असे . एकदा   भोजराजाच्या मनात आलं , मी मरण पावलो तर कालिदास माझ्यावर जे काव्य करेल ; ते मला कसं वाचता येईल ? त्यामुळे त्याने कालिदासाला सांगितलं , `` कालिदा सा, माझी एक शेवटची इच्छा तू पुरव . तू माझ्यावर सुरेखसा मृत्युलेख लिही .   मी मरण पावल्यावर माझ्यावर लिहीलेला जो मृत्युलेख मला वाचता येणार नाही . तो मला आत्ता वाचायला मिळून मी प्रसन्न होईन .’’   भोजराजावर कालिदासाचं अत्यंत निरालस प्रेम होतं . त्यामुळेच राजाचे बोलणे कालिदासाला पटले तर नाहीच पण अतिशय जिह्वारी लागले . हा कसला भलता हट्ट !   कालिदास काहीतरी करून टाळाटाळ करत राहिला ; पण राजाच्या डोक्यातील ते वेड काही केल्या उतरेना . शेवटी कालिदास भोजराजाला सोडून   धारा नगरीचा त्याग करून दूर दूर निघून गेला . आता मात्र कालिदासाविना भोजाला पळभर सुद्धा चैन पडेना . भोजाच्या गुप्तहेरांनी कालिदासाचा ठावठिकाणा शोधून काढला होता . भोजराजा आपली राजवस्त्र उतरवून   बैराग्यासारखी ...

बाणासिंग ज्याच्या पराक्रमाची गाथा ऐकून भल्या भल्या वीरांनीही आश्चर्यांनी तोंडात बोटं घालावीत,ज्याची क्षात्रवृत्ती पाहून विजयश्रीनेही वरमाला घेऊन अधीरतेनी ऊभं रहावं, पराक्रमाच्या शोधात फिरणा र्‍ या शाहीरांच्या उदास झालेल्या लेखण्यांनाही ज्याच्या पराक्रमामुळे नवसंजीवनी मिळावी, ज्या कालभैरवाच्या शौर्यापुढे मरणानीही ओशाळं व्हाव, ज्याची कीर्ति-गाथा ऐकून सामान्यांच्या धमन्यांमधून ही रक्त सळसळायला लागावं, भारताला लाभलेल्या ज्या अमोघ ‘बाणा’पुढे सर्वशस्त्रांस्त्रांची तोंड लाजेनी काळवंडुन जावीत, ज्या झंजावाती तुफानापुढे हिमवादळांनीही मान तुकवावी, आणि ज्या निश्चयाच्या महामेरूसमोर सर्वांनी नतमस्तक व्हावं, अशा या बाणासिंगची कहाणीही तितकीच अद्भुत आणि रोमहर्षक आहे. जगातील सर्वात ऊंच युद्धभूमी - -सियाचन ग्लेशिअरशी बाणासिंगचं नाव कायमचं जोडलं गेलं आहे. सियाचनची कहाणी बाणाशिवाय अपूर्णच राहून जाते. आहे तरी कोण हा बाणासिंग? 26 जानेवारीला दरवर्षी दिल्लीला होणाऱया प्रजासत्ताक दिनाच्या संचलनामधे, युद्धामधे गाजविलेल्या अतुलनीय पराक्रमासाठी मिळणारा परमोच्च पुरस्कार- -‘परमवीरचक्र’ छातीवर मिरवीत सैन्याच्...